کنفراس بین المللی کابل؛ تیوری و واقعیت واگذاری رهبری به افغانها

نمایندگان بیش از 70 کشور، سازمان های بین المللی و منطقه یی روز 20 جولایی 2010 در کنفرانس کابل گردهم می آیند، ریاست مشترک کنفرانس را حامد کرزی، رییس جمهوری اسلامی افغانستان و بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد برعهده خواهند داشت و کشورها در سطح وزرای خارجه اشتراک می کنند. کنفرانس کابل آغاز روندی است که "پروسه کابل" نیز گفته می شود، هدف این روند، استراتیژی انتقالی برای به دست گیری رهبری افغانی پروسه ها می باشد. افغانستان برنامه های خود را در سه حوزه اساسی حکومت داری، انشکاف ملی و امنیت به بحث با متحدان بین المللی و کشورهای دونر در میان خواهد گذاشت.

از فبروری 2010 که دولت افغانستان ابتکار کنفرانس کابل را روی دست گرفت، جلسات متعدد متعدد میان وزارت ها و مشورت با ولایات صورت گرفت، افغانستان تجدید تعهدات جامعه جهانی برای شناسایی و تمویل مالی حدود 14 میلیارد دالر برای 21 پروژه زیربنایی تا سال 2013 که در اولویت برنامه انکشاف ملی پنج ساله افغانستان (2008-2013) می باشد را در کنفرانس کابل انتظار دارد.

مردم عادی هنوز تغییری چشمگیری که انتظار داشتند در زندگی روزمره خود نمی ببینند، بهبود در شرایط زندگی مردم فاکتور اساسی ثبات و مشروعیت کارکردهای دولت و جامعه جهانی در افغانستان است، که یکی از هدف های اصلی کنفرانس کابل است. به این منظور ارتقای ظرفیت نهادهای حکومت افغانستان برای ارایه بهتر و موثرتر خدمات، مبارزه با فساد اداری و توجه به پروژه های انکشافی در ولایات و افزایش اختیارات نهادهای ولایتی از جمله بحث های کنفرانس کابل قرار خواهد بود.

مصرف پول از کانال بودجه دولت افغانستان نیز موضوع جنجالی و پیچیده دیگر در چند سال اخیر میان افغانستان و کشورهای دونر بوده است، برنامه ریزی "بودجه غیر واقع بینانه" عامل اصلی در پس ناکامی سند برنامه انشکاف ملی که در کنفرانس پاریس (2008) میان افغانستان و جامعه جهانی مورد توافق قرار گرفت، ذکر می شود. سند کنفرانس لندن در 28 جنوری 2008 خواستار مصرف تا 50 پول از کانال بودجه افغانستان شد و در کنفرانس کابل، حکومت افغانستان اصرار دارد این درصد را بازهم افزایش دهد.

کشورهای دونر همچنان نهادهای حکومت را به کمبود ظرفیت و فساد متهم می کنند، و حکومت افغانستان نیز از فساد گسترده در خود سازمان های بین المللی شکایت دارد. در واقعیت موضوع پیچیده تر است و نیاز به درک واقع بینانه تر دارد، حکومت افغانستان هیچ گاهی شانس واقعی ارتقای ظرفیت ادارات خود را نداشته است، حدود نیمی از تعهدات مالی به افغانستان یا پرداخت نشده و یا در خود کشورهای دونر دست به دست شده و هیچ گاهی وارد افغانستان نشده است.

هنوز سیستم پرداخت موثر و شفاف معاشات بوجود نیامده است، تجربه هشت سال گذشته نشان داد که پرداخت معاش دالری گزاف به تعداد خاصی از مشاوران و کارکنان دولت توسط سازمان های بین المللی نه تنها کمک به ارتقای عمومی ظرفیت نهادهای دولتی نکرده بلکه سبب نارضایتی کارمندان دولت نیز شده است.

برای ایجاد موثریت و هماهنگی کاری میان وزارت های افغانستان در ابتدای سال 2010 وزارت ها و نهادهای حکومت در پنج گروه دسته بندی شد. اما تفاوت های قوانین تدارکات و پیچیدگی بیش از حد آن و کمبود هماهنگی افغانستان و دونرها و همچنین تفاوت در سال مالی افغانستان و دونرها باعث شده تا بسیاری از پروژه های انشکافی در نیمه راه مانده و تکمیل نگردند. حکومت افغانستان خواستار هماهنگی پروژه هایی که خارج از بودجه دولت به صورت مستقیم توسط دونرها تمویل می شود بنا به اولویت های انکشافی افغانستان می باشد.

به طور کلی، برنامه های ارتقای ظرفیت و توسعه انسانی در افغانستان نیاز به برنامه هایی دارد که زمان بر هستند. از طرف دیگر، تجربه چند سال گذشته نشان داده که انتظارات مردم افغانستان و جامعه جهانی زمانی برآورده می شود که حکومت افغانستان رهبری امور انشکافی و امنیتی را خود بدست گیرد. کنفرانس کابل و کنفرانس لندن در راستای همین استراتیژی انتقالی رهبری افغانی است. 

رهبری افغان ها در پروسه صلح با طالبان و بازگشت جنگجویان به زندگی عادی و تامین امنیت موضوع مهم دیگر کنفرانس کابل است. در کنفرانس لندن برای بازگشت مخالفان مسلح به زندگی عادی بودجه ویژه در نظر گرفته شد و به درخواست افغانستان نام پنج تن از سران طالبان از لیست سیاه شورای امنیت پاک گردید. در کنفرانس کابل نیز اسامی پانزده تن دیگر به جامعه جهانی برای پاک شدن از لیست سیاه تقدیم خواهد شد، بسیاری از ناظران مسایل افغانستان این را گام اساسی روند اعتماد سازی و ابتکار مصالحه با طالبان می دانند که در جرگه مشورتی صلح جرگه نیز قرار گرفت.

 روند مصالحه با طالبان، پروسه یی پیچیده و چندی بعدی است که ضرورت به کسب اجماع ملی، منطقه یی و بین المللی دارد، و خوش بینی ها و نگرانی هایی نیز برانگیخته است. جرگه مشورتی صلح (2-4 جون 2010) در کابل با حضور 1500 تن از نمایندگان در کابل با تاکید به حفظ دستاوردهای افغانستان در هشت سال گذشته، خواستار پیشبرد ابتکار مصالحه توسط رییس جمهوری کرزی شد، در صورتی که طالبان ارتباط خود را القاعده قطع کرده و به ارزشهای قانون اساسی افغانستان و حقوق زنان احترام بگذارد.

کنفراسن لندن خواستار بدست گیری مسوولیت و رهبری تمام مراحل عملیات ها توسط نیروهای امنیتی افغانستان شده و متعهد به افزایش شمار اردوی ملی 171600 تن و پلیس ملی 134000 تن تا اکتبر 2011 گردید. اما در عمل توان عملیاتی نیروهای امنیتی افغان در صورتی افزایش می باید که رشد کمی همراه با آموزش و تجهیزات مورد نیاز باشد، در حال حاضر نیروهای اردو و پلیس ملی از کمبود شدید تجیهزات و سطح پایین معاش شکایت دارند.

استراتیژی جدید نیروهای بین المللی مبارزه با شورش بر مبنای حفاظت از مردم به جای کشتن شمار زیادتر مخالفان است، افغانستان از این استراتیژی استقبال کرده و خواستار پایان یافتن جستجوی شبانه خانه ها، دستگیری های خودسرانه و واگذاری زندانیان افغان به مراجع قانونی خود افغانستان شده است.

همکاری های امنیتی منطقه یی نیز از محورهای کنفرانس کابل است، هماهنگی سازمان های امنیتی و تبادل اطلاعات، تخریت پایگاه ها و پناه گاهایی تروریست ها در کشورهای منطقه، کنترول موثر مرزها و مبارزه با قاچاق مواد مخدر، بازگشت داوطلبانه مهاجران در توافقات سه جانبه افغانستان، کمیساریای عالی در امور پناهدگان و کشورهای همسایه ایران و پاکستان مسایل اصلی مورد بحث همکاری های منطقه یی است، ایران در کنفرانس پاریس و لندن اشتراک نکرد و انتظار می رود وزیر خارجه ایران در کنفرانس کابل اشتراک کند.

افغانستان تلاش کرده است تا از تنش بین المللی در نتیجه برنامه هسته یی ایران و رقابت استخباراتی میان پاکستان و هند برکنار بماند. همچنان افغانستان امیدوار است نیات بلند پروازانه و رقابت تنش آلود برخی از همسایگان جای خود را به منافع مشترک همکاری های اقتصادی منطقه یی بدهد.  

گزارش کنفرانس بین المللی کابل (بی بی سی)